Otoskleroz (Kulak Kireçlenmesi)

Otoskleroz, halk arasında kulak kireçlenmesi olarak bilinen ve çoğunlukla orta kulaktaki üzengi kemiğinin hareketini etkileyerek ilerleyici işitme kaybına yol açabilen bir hastalıktır. Sesin iç kulağa iletilmesini sağlayan küçük kemiklerin hareketinin kısıtlanması, kişinin özellikle düşük sesleri duymakta zorlanmasına neden olabilir. Otoskleroz genellikle yavaş ilerler ve bazı kişilerde tek kulakta başlarken zaman içerisinde iki kulağı da etkileyebilir. Erken dönemde yapılan işitme değerlendirmeleri, işitme kaybının türünün ve derecesinin belirlenmesinde önemlidir.

Otoskleroz Nedir?

Kulakta çekiç, örs ve üzengi adı verilen üç küçük kemik bulunur. Bu kemikler kulak zarından gelen ses titreşimlerinin iç kulağa aktarılmasına yardımcı olur. Otoskleroz geliştiğinde özellikle üzengi kemiğinin çevresinde normal olmayan kemik yeniden yapılanması meydana gelebilir. Bunun sonucunda üzengi kemiğinin hareket kabiliyeti azalabilir ve ses titreşimlerinin iç kulağa iletilmesi zorlaşabilir.

Bu durum çoğunlukla iletim tipi işitme kaybı ile kendini gösterir. Hastalığın iç kulağa yakın bölgeleri de etkilemesi durumunda sinirsel işitme kaybı bileşeni de ortaya çıkabilir. Bu nedenle otoskleroz her hastada aynı düzeyde veya aynı biçimde seyretmez.

Kulak Kireçlenmesi Neden Olur?

Kulak kireçlenmesi neden olur sorusunun yanıtı her hastada kesin olarak belirlenemeyebilir. Otosklerozun gelişiminde genetik yatkınlığın önemli olduğu düşünülmektedir. Ailesinde otoskleroz bulunan kişilerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksek olabilir ancak aile öyküsü olmayan kişilerde de ortaya çıkabilir.

Hastalık sırasında iç ve orta kulak çevresindeki kemik dokusunun normal yenilenme sürecinde değişiklik meydana gelir. Bu değişiklik özellikle üzengi kemiğinin çevresinde geliştiğinde kemiğin hareketi giderek kısıtlanabilir.

Otoskleroz genellikle genç ve orta yetişkinlik dönemlerinde fark edilmeye başlanabilir. Hastalığın ilerleme hızı ise kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Bazı hastalarda yıllar boyunca yavaş seyreden bir işitme azalması görülürken bazı kişilerde değişim daha belirgin olabilir.

Otoskleroz Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen otoskleroz belirtisi işitme kaybıdır. İşitme azalması çoğunlukla yavaş ve ilerleyici şekilde gelişir. Hasta başlangıçta alçak sesleri, fısıltıları veya uzaktan gelen konuşmaları anlamakta zorlandığını fark edebilir.

İşitme kaybına kulak çınlaması eşlik edebilir. Çınlama tek veya iki kulakta ortaya çıkabilir ve farklı şiddetlerde hissedilebilir. Bazı kişiler kendi seslerinin veya vücutlarından gelen bazı seslerin farklı duyulduğunu da ifade edebilir.

Otoskleroz bulunan bazı kişiler gürültülü ortamlarda konuşmaları daha iyi duyduklarını fark edebilir. Bunun nedeni çevredeki kişilerin gürültü nedeniyle daha yüksek sesle konuşması olabilir. Denge problemi ve baş dönmesi bazı hastalarda görülebilmekle birlikte otosklerozun temel belirtisi ilerleyici işitme kaybıdır.

Otoskleroz Tanısı Nasıl Konur?

Otoskleroz tanısı kişinin işitme şikayetlerinin değerlendirilmesi, kulak muayenesi ve işitme testlerinin birlikte incelenmesiyle konulur. İşitme kaybının ne zaman başladığı, tek veya çift taraflı olup olmadığı, ailede benzer bir hastalık bulunup bulunmadığı ve kulak çınlaması gibi eşlik eden yakınmalar değerlendirilir.

Saf ses odyometrisi gibi işitme testleri, işitme kaybının derecesini ve türünü belirlemeye yardımcı olur. Timpanometri ve diğer odyolojik değerlendirmeler orta kulağın çalışma biçimi hakkında ek bilgi sağlayabilir.

Her hastada görüntüleme yapılması zorunlu değildir. Ancak tanının netleştirilmesi, farklı hastalıkların ayırt edilmesi veya cerrahi planlama gereken bazı durumlarda yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografiden yararlanılabilir.

Otoskleroz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Otoskleroz tedavisi işitme kaybının derecesi, hastanın günlük yaşamındaki etkilenme düzeyi, iç kulağın durumu ve kişisel özelliklere göre planlanır. Hafif işitme kaybı bulunan bazı kişiler belirli aralıklarla işitme testleriyle takip edilebilir.

İşitme kaybının günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda işitme cihazı değerlendirilebilir. İşitme cihazları sesleri güçlendirerek kişinin daha rahat duymasına yardımcı olabilir ancak otoskleroza neden olan kemik değişikliğini ortadan kaldırmaz.

Uygun hastalarda cerrahi tedavi de seçenekler arasındadır. Günümüzde otoskleroza bağlı iletim tipi işitme kaybının tedavisinde üzengi kemiğine yönelik cerrahi yöntemler uygulanabilir. Tedavi seçimi her hasta için işitme testleri ve muayene bulguları doğrultusunda ayrı değerlendirilmelidir.

Otoskleroz Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Otoskleroz cerrahisinde temel amaç, hareketi kısıtlanan üzengi kemiği nedeniyle bozulan ses iletimini yeniden sağlamaktır. Bu amaçla uygulanan yöntemlerden biri stapedotomidir. Operasyon sırasında üzengi kemiğinin tabanında küçük bir açıklık oluşturularak ses titreşimlerinin iç kulağa aktarılmasını sağlayacak özel bir protez yerleştirilebilir.

Bir diğer yöntem stapedektomidir. Her iki yaklaşım da üzengi kemiğinin hareketinin kısıtlanmasına bağlı gelişen iletim tipi işitme kaybını azaltmayı amaçlar. Günümüzde uygulanacak tekniğe hastanın kulak yapısı, işitme testleri ve cerrahın değerlendirmesi doğrultusunda karar verilir.

Her cerrahi işlemde olduğu gibi otoskleroz ameliyatının da riskleri bulunur. Baş dönmesi, tat duyusunda geçici değişiklik, kulak çınlaması veya işitmenin beklenen ölçüde düzelmemesi gibi durumlar görülebilir. Nadir olarak işitmede daha ciddi kayıp gelişme ihtimali bulunduğundan cerrahi karar öncesinde hastaya olası yararlar ve riskler açıklanmalıdır.

Otosklerozda İşitme Cihazı mı Ameliyat mı?

Kulak kireçlenmesi tedavisi için işitme cihazı ve cerrahi birbirinden farklı seçeneklerdir. İşitme cihazı cerrahi işlem yapılmadan seslerin daha güçlü duyulmasını sağlar. Özellikle ameliyat olmak istemeyen veya cerrahi için uygun olmayan hastalarda değerlendirilebilir.

Stapes cerrahisi ise sesin orta kulaktan iç kulağa aktarılmasındaki mekanik sorunu düzeltmeyi hedefler. Hangi seçeneğin uygun olduğu yalnızca işitme kaybının seviyesine göre belirlenmez. Hastanın yaşı, iç kulak fonksiyonu, iki kulağın durumu, günlük yaşam beklentileri ve muayene sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.

Otoskleroz İlerler mi?

Otoskleroz genellikle yavaş ilerleyen bir hastalıktır ancak ilerleme hızı her kişide aynı değildir. Bazı hastalarda işitme kaybı uzun süre sınırlı kalabilirken bazı kişilerde zaman içerisinde daha belirgin hale gelebilir.

Bu nedenle otoskleroz tanısı konulan kişilerde işitmenin belirli aralıklarla değerlendirilmesi önem taşır. Yapılan odyolojik kontroller işitme seviyesindeki değişimin izlenmesine ve gerektiğinde tedavi planının yeniden düzenlenmesine yardımcı olur.

Şu anda otosklerozun ilerlemesini güvenilir biçimde durdurduğu kanıtlanmış standart bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Tedavide temel seçenekler işitme kaybının durumuna göre işitme cihazı ve uygun hastalarda cerrahidir.