Çocuğum Geceleri Çok Horluyor ve Ağzı Açık Uyuyor: Geniz Eti mi? Ameliyattan Sonra Horlama Geçer mi?

Çocuklarda horlama her zaman normal kabul edilmez. Özellikle horlama hemen her gece oluyorsa, çocuk uykuda ağzını açık tutuyorsa veya nefesi zaman zaman duraklıyor gibi görünüyorsa altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir. Çocuklarda horlama nedenleri arasında geniz eti büyümesi sık görülür ancak tek neden bu değildir.

Bademcik büyümesi, alerjik rinit, kronik burun tıkanıklığı ve bazı anatomik özellikler de gece solunumunu etkileyebilir. Geniz eti ameliyatı yapıldığında ise horlamanın ilk geceden tamamen bitmesi beklenmez. İyileşme dönemindeki şişlik ve burun tıkanıklığı nedeniyle bir süre daha devam edebilir.

Bu nedenle hem ameliyat öncesinde horlamanın gerçek nedeni hem de ameliyat sonrasında iyileşmenin seyri birlikte değerlendirilmelidir.

Çocuklarda Horlama Normal midir?

Ara sıra horlama çocuklarda görülebilir ancak düzenli hale geldiğinde değerlendirilmesi gerekir.

Çocuk nezle olduğunda, burnu tıkandığında veya üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdiğinde birkaç gece horlayabilir. Enfeksiyon düzeldikten sonra horlama da kayboluyorsa çoğu zaman geçici bir durum söz konusudur.

Buna karşılık çocuk haftanın çoğu gecesi horluyorsa, sesi odanın dışından duyulacak kadar belirginse veya uykuda nefes almak için zorlanıyor gibi görünüyorsa bu tabloyu yalnızca çocuk horluyor diye geçiştirmemek gerekir.

Horlama tek başına uyku apnesi anlamına gelmez. Ancak uyku apnesinin en sık fark edilen belirtilerinden biri olabilir.

Geçici Horlama ile Süreğen Horlamanın Farkı

Geçici horlama genellikle kısa süreli burun tıkanıklığıyla ilişkilidir.

Şu durumlarda birkaç gün süren horlama görülebilir:

• Soğuk algınlığı
• Burun akıntısı
• Üst solunum yolu enfeksiyonu
• Geçici burun içi şişlik
• Mevsimsel alerji atağı

Süreğen horlama ise haftalar veya aylar boyunca devam edebilir.

Bu durumda geniz eti büyümesi, büyük bademcikler, alerjik rinit, kronik burun tıkanıklığı veya uyku sırasında hava yolunu daraltan başka nedenler araştırılabilir.

Ebeveyn açısından en önemli ayrımlardan biri horlamanın yalnızca hastalık dönemlerinde mi, yoksa çocuk tamamen sağlıklıyken de mi devam ettiğidir.

Ağız Açık Uyku ve Horlama Her Zaman Geniz Eti midir?

Hayır. Çocuk ağzı açık uyuyor diye geniz eti büyümesi olduğu kesin olarak söylenemez.

Ağız açık uyuma çoğu zaman burundan yeterince rahat nefes alınamadığında ortaya çıkar. Geniz eti bu tıkanıklığın önemli nedenlerinden biridir ancak tek başına değerlendirilmemelidir.

Geniz Eti Büyümesi Adenoid Hipertrofisi

Geniz eti, burnun arka tarafında yer alan lenfoid bir dokudur. Tıbbi olarak bu dokunun büyümesi adenoid hipertrofisi olarak adlandırılır.

Büyüyen geniz eti burundan geçen havanın önünde mekanik bir engel oluşturabilir. Çocuk bunun sonucunda özellikle geceleri ağızdan nefes almaya başlayabilir.

Geniz eti büyümesinde şu belirtiler görülebilir:

• Horlama
• Ağız açık uyuma
• Sürekli burun tıkanıklığı
• Burundan konuşma
• Huzursuz uyku
• Tekrarlayan kulak sorunları

Bazı çocuklarda geniz eti oldukça büyük olduğu halde belirtiler sınırlı olabilir. Bazılarında ise daha orta düzeyde bir büyüme bile hava yolunu belirgin etkileyebilir.

Bu nedenle yalnızca geniz etinin boyutuna değil, çocuğun şikayetlerine de bakılır.

Bademcik Büyümesi

Horlama yalnızca geniz etinden kaynaklanmayabilir. Büyük bademcikler de boğaz seviyesinde hava yolunu daraltabilir.

Özellikle uyku sırasında kasların gevşemesiyle hava yolu daha da daralabilir. Bu durum horlama, huzursuz uyku ve bazı çocuklarda uyku apnesi ile sonuçlanabilir.

Geniz eti ile bademcik büyüklüğü sıklıkla birlikte görülebilir. Bu nedenle sadece burnun arkasını değil, boğazı da değerlendirmek gerekir.

Alerjik Rinit ve Burun Tıkanıklığı

Alerjik rinit çocuklarda ağız açık uyumanın sık nedenlerinden biridir.

Burun içinde şişlik olduğunda çocuk yeterince rahat nefes alamaz ve gece boyunca ağız solunumuna geçebilir.

Alerjik rinitte genellikle şu belirtiler eşlik eder:

• Hapşırma
• Burun kaşıntısı
• Şeffaf burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Gözlerde kaşıntı veya sulanma

Geniz Eti Belirtileri Nelerdir?

Geniz eti belirtileri yalnızca gece horlamasıyla sınırlı değildir. Gece ve gündüz farklı bulgular görülebilir.

Ebeveynlerin adenoid belirtileri çocuklarda nasıl ortaya çıkar sorusuna yanıt ararken çocuğun yalnızca uykusunu değil, gündüz davranışlarını ve kulak sorunlarını da gözlemlemesi yararlı olabilir.

Gece Belirtileri Horlama, Uyku Apnesi, Terleme

Geniz eti büyümesi gece hava yolunu daralttığında şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Süreğen horlama
• Ağız açık uyuma
• Uykuda nefes duraklamaları
• Huzursuz uyku
• Sık pozisyon değiştirme
• Gece terleme
• Başını geriye atarak uyuma
• Sık uyanma

Çocuklarda uyku apnesi, yalnızca horlama anlamına gelmez. Uyku sırasında hava yolunun tekrarlayan biçimde daralması veya kapanması sonucu nefeste duraklamalar ve uyku bütünlüğünde bozulma ortaya çıkabilir.

Çocuk bazen uyanmadan tekrar nefes almaya devam eder. Bu nedenle ebeveyn yalnızca horlamayı değil, uykuda nefes ritmini de gözlemleyebilir.

Gündüz Belirtileri Ağız Solunumu, Kulak Enfeksiyonları, Dikkat Dağınıklığı

Geniz eti büyümesi gündüz de bazı belirtilere yol açabilir.

Çocuk:

• Gün boyunca ağzından nefes alabilir
• Burundan konuşabilir
• Burnu sürekli tıkalıymış gibi görünebilir
• Tekrarlayan orta kulak sorunları yaşayabilir
• İşitmede azalma gösterebilir
• Sabahları zor uyanabilir
• Gün içinde yorgun veya huzursuz olabilir

Çocuklarda uyku bozukluğu her zaman erişkinlerdeki gibi uyuklama şeklinde ortaya çıkmaz.

Bazı çocuklarda dikkat dağınıklığı, aşırı hareketlilik, çabuk sinirlenme veya okul performansında düşme görülebilir.

Bu nedenle gece uykusundaki sorunlarla gündüz davranışlarını birlikte değerlendirmek önemlidir.

Tanı Nasıl Konur?

Geniz eti büyümesi tanısı yalnızca horlama tarifine bakılarak konmaz.

KBB değerlendirmesinde çocuğun şikayetlerinin ne kadar süredir devam ettiği, gece uykusu, burun solunumu, bademcik büyüklüğü ve kulak sorunları birlikte ele alınır.

Muayene, Yan Grafi ve Endoskopi

Muayene sırasında burun, ağız, bademcikler ve kulaklar değerlendirilebilir.

Geniz eti burnun arka tarafında bulunduğu için ağızdan doğrudan görülmez. Gerekli durumlarda farklı yöntemler kullanılabilir.

Yan grafi, geniz etinin hava yoluna göre ne kadar yer kapladığı konusunda fikir verebilir.

Endoskopi ise ince bir kamera yardımıyla burun arkasındaki geniz etinin doğrudan görülmesini sağlayabilir.

Her çocuğa hem grafi hem endoskopi yapılması gerekmez. Hangi yöntemin gerekli olduğu çocuğun yaşı, muayene bulguları ve şikayetlerine göre belirlenir.

Uyku Testi Polisomnografi Ne Zaman Gerekir?

Her horlayan çocuk için uyku testi yapılması gerekmez.

Polisomnografi adı verilen uyku testi, gece boyunca çocuğun solunumu, oksijen düzeyi, uyku evreleri ve bazı diğer parametrelerinin kaydedilmesini sağlar.

Şu durumlarda uyku testi düşünülebilir:

• Horlama şiddeti ile muayene bulguları birbirine uymuyorsa
• Uyku apnesinin ne kadar ciddi olduğu anlaşılmak isteniyorsa
• Çocukta fazla kilo varsa
• Kalp, solunum veya nörolojik hastalık eşlik ediyorsa
• Ameliyat kararı öncesinde daha objektif değerlendirme gerekiyorsa

Uyku testinin gerekli olup olmadığı her çocuk için ayrı değerlendirilir.

Geniz Eti Ameliyatı Sonrası Horlama Hemen Geçer mi?

Hayır. Geniz eti ameliyatı sonrası horlama her çocukta ameliyatın hemen ardından tamamen kaybolmayabilir.

Ameliyatın ilk günlerinde dokularda şişlik, burun tıkanıklığı ve salgı artışı görülebilir. Bu nedenle çocuk bir süre ağızdan nefes almaya ve horlamaya devam edebilir.

Bu durum tek başına ameliyatın işe yaramadığı anlamına gelmez.

İlk Günlerde Geçici Horlama ve Şişlik

Ameliyat sonrası ilk günlerde:

• Burun tıkanıklığı
• Şişlik
• Ağızdan nefes alma
• Boğaz hassasiyeti
• Salgı artışı
• Hafif ses değişikliği

görülebilir.

Hava yolunda ameliyat öncesine göre daha fazla alan oluşmuş olsa bile iyileşme tamamlanmadığı için horlama devam edebilir.

Bu nedenle ilk birkaç geceyi nihai sonuç gibi değerlendirmemek gerekir.

Horlamanın Azalması İçin Tipik Süre

Ebeveynlerin sık sorduğu sorulardan biri geniz eti ameliyatı sonrası horlama ne zaman geçer sorusudur.

Tek bir gün vermek doğru değildir. Çocuğun iyileşme hızı, geniz etinin büyüklüğü, bademciklerin durumu ve eşlik eden burun tıkanıklığı süreyi etkileyebilir.

Genellikle ilk günlerde devam eden horlama, şişlik azaldıkça ve burun solunumu rahatladıkça giderek hafifler. Birçok çocukta ilk günler ve haftalar içinde belirgin değişim fark edilebilir.

İlk birkaç haftalık seyir, ilk geceye göre daha anlamlıdır.

Peki çocuk horlaması geçer mi?

Horlama geniz eti büyümesine bağlıysa ve tıkanıklık başarılı şekilde giderilmişse belirgin düzelme beklenir.

Horlama Geçmezse Nedenleri

Geniz eti ameliyatından sonra horlama uzun süre devam ediyorsa bunun farklı nedenleri olabilir.

Bunlar arasında:

• Büyük bademcikler
• Alerjik rinit
• Kronik burun tıkanıklığı
• Devam eden ameliyat sonrası şişlik
• Geniz eti dokusunun zamanla yeniden büyümesi
• Fazla kilo
• Burun yapısıyla ilgili sorunlar
• Uyku apnesinin başka nedenleri

yer alabilir.

Horlama ameliyattan sonra azalmıyor veya uykuda nefes duraklamaları devam ediyorsa yeniden KBB değerlendirmesi yapılması uygun olur.

Ameliyat Dışı Tedavi Seçenekleri Burun Spreyi ve Alerji Tedavisi

Her geniz eti büyümesi veya horlama ameliyat gerektirmez.

Özellikle şikayetlerin hafif olduğu ve alerjik burun tıkanıklığının eşlik ettiği çocuklarda önce medikal tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Bunlar arasında:

• Tuzlu suyla burun temizliği
• Hekim tarafından uygun görülürse burun spreyleri
• Alerjik rinit tedavisi
• Ev içi alerjen maruziyetini azaltmaya yönelik düzenlemeler
• Gerekli çocuklarda kilo kontrolü
• Reflü düşündüren belirtilerin değerlendirilmesi

bulunabilir.

Burun spreylerinin her geniz eti büyümesini tamamen ortadan kaldıracağı düşünülmemelidir. Bazı çocuklarda burun içindeki şişliği azaltarak solunumu rahatlatabilir ve belirtileri hafifletebilir.

Buna karşılık geniz eti hava yolunu ileri derecede kapatıyorsa ve belirgin uyku apnesi varsa yalnızca medikal tedavi yeterli olmayabilir.

Hangi Belirtilerde Acil KBB Muayenesi Gerekir?

Her horlama acil değildir. Ancak bazı solunum bulgularında değerlendirme geciktirilmemelidir.

Özellikle:

• Uykuda sık veya uzun nefes duraklamaları
• Dudaklarda veya yüzde morarma
• Belirgin nefes alma güçlüğü
• Nefes alırken göğüste çekilmeler
• Çocuğun uykudan nefessiz şekilde uyanması
• Beslenme veya sıvı alımında ciddi güçlük
• Gündüz de devam eden belirgin solunum sıkıntısı

varsa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Bunun dışında her gece horlayan, sürekli ağzı açık uyuyan veya uyku kalitesi belirgin bozulan bir çocukta durum acil olmayabilir ancak KBB muayenesini uzun süre ertelemek de uygun değildir.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Mitchell RB, et al. Clinical Practice Guideline: Tonsillectomy in Children (Update). Otolaryngol Head Neck Surg. 2019;160(1_suppl):S1–S42. (Amerikan Kulak Burun Boğaz-Baş ve Boyun Cerrahisi Akademisi Vakfı)